« Tüm Etkinlikler

Bu etkinlik geçti.

Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele Günü

25 Kasım 2025

İçerik Tablosu göster

Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele Günü Ne Zaman?

Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele Günü her yıl 25 Kasım tarihinde anılır. 1960 yılında Dominik Cumhuriyeti’nde rejime karşı mücadele ettikleri için öldürülen Mirabal Kardeşler’in anısına ilan edilen bu gün, 1999 yılında Birleşmiş Milletler tarafından resmiyet kazanmıştır. Bugün, dünya genelinde toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı bilinç oluşturmak ve çözüm yollarını konuşmak için önemli bir gündür.

Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele Günü Nedir?

25 Kasım, kadınlara yönelik fiziksel, psikolojik, cinsel ve ekonomik şiddetin her türüne dikkat çekmek, farkındalık oluşturmak ve mücadele çağrısı yapmak için anılan bir farkındalık günüdür. Bu günde devletler, sivil toplum kuruluşları, medya ve bireyler, kadınların eşit ve şiddetsiz bir yaşam sürme hakkına sahip olduğunu vurgular.

Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadelede İstanbul Sözleşmesi ve Önemi

İstanbul Sözleşmesi, 11 Mayıs 2011’de İstanbul’da imzaya açılan ve Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadelede Uluslararası bağlayıcılığı bulunan ilk sözleşmedir. Türkiye, bu sözleşmeyi ilk imzalayan ve onaylayan ülke olmuştur. İstanbul Sözleşmesi’ni bugüne kadar 46 ülke imzaladı, bunlardan 38’i sözleşmeyi onaylayarak yürürlüğe koydu. Türkiye, 2021 yılında cumhurbaşkanlığı kararıyla sözleşmeden resmen çekilen ilk ve şu an için tek ülke oldu.

Sözleşmenin Amaçları:

Kadınlara yönelik şiddetin önlenmesi,
Mağdurların korunması,
Suçluların cezalandırılması,
Toplumsal cinsiyet eşitliğinin teşvik edilmesi.

Hangi Şiddet Türlerini Kapsar?

Aile içi şiddet
Fiziksel, psikolojik, cinsel ve ekonomik şiddet
Israrlı takip (stalking)
Zorla evlendirme
Kadın sünneti (genital mutilasyon)
Cinsel taciz ve dijital şiddet

İstanbul Sözleşmesi’nin Faydaları

Yasal dayanak sağlar: Türkiye’de 6284 sayılı kanunun temelini oluşturur.
Önleyici yaklaşımı destekler: Eğitim, farkındalık ve medya politikalarını kapsar.
Mağduru merkeze alır: Koruma, barınma, danışmanlık gibi destekleri zorunlu kılar.
Şiddeti insan hakkı ihlali sayar: Konuyu özel alan değil, kamu meselesi olarak görür.
Toplumsal cinsiyet eşitliğini güçlendirir.

Türkiye Neden İstanbul Sözleşmesi’nden Çekildi?

📌 Resmî Gerekçe:

Türkiye, 20 Mart 2021 tarihinde Cumhurbaşkanlığı kararıyla İstanbul Sözleşmesi’nden çekildi. Resmî açıklamalarda, sözleşmenin “toplumsal ve kültürel değerlerle uyumsuz bazı maddeler içerdiği”, “aile yapısını tehdit ettiği” ve “cinsiyet kimliği” kavramlarının “yanlış yorumlamaya açık” olduğu belirtilmiştir.

📌 Hükûmet Söylemi:

Bazı çevreler sözleşmenin, “eşcinselliği teşvik ettiği” iddiasında bulunarak karşı kampanyalar yürüttü.
Aile kurumunun zayıfladığı, boşanmaların arttığı ve sözleşmenin bunu tetiklediği savunuldu.
Türkiye’de zaten kadını koruyan yasaların (örneğin 6284 sayılı yasa) olduğu, sözleşmeye gerek olmadığı ifade edildi.

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kavramı

Sözleşmede geçen “toplumsal cinsiyet” ifadesi, sadece kadın-erkek eşitliğini değil, LGBTİ+ bireylerin de korunmasını kapsar. Bu durum bazı muhafazakâr kesimlerde “aile yapısı bozuluyor”, “sapkınlık meşrulaştırılıyor” gibi tepkilere yol açtı. Oysa sözleşme, herkesi şiddetten korumayı hedefliyordu.

Siyasal İdeoloji ve Muhafazakâr Baskılar

İstanbul Sözleşmesi, kadın hareketlerinin ve insan hakları savunucularının güçlenmesini sağlayan bir metindi.
Ancak bazı siyasi gruplar, bu sözleşmeyi “yerli ve milli değerlere aykırı” buldu.
Sözleşmeden çıkmak, muhafazakâr tabana verilen bir siyasi mesaj olarak da değerlendirildi.

İstanbul Sözleşmesi, kadınların yaşam hakkını koruyan, eşitlikçi ve önleyici bir çerçeve sunar. Bu nedenle, 25 Kasım gibi farkındalık günlerinde sözleşmenin önemi bir kez daha vurgulanmalıdır.

Nasıl Anılır?

Kadın örgütleri ve STK’lar yürüyüş, atölye ve panel düzenler,
Sosyal medyada #25Kasım #KadınaŞiddeteHayır gibi etiketlerle farkındalık kampanyaları yapılır,
Belediyeler ve kamu kurumları şiddete karşı destek hizmetlerini hatırlatır,
Turuncu renk ile sembolik dayanışma sağlanır (örneğin bina aydınlatmaları, kıyafetler).

İlginç Bilgiler

25 Kasım’dan başlayarak 10 Aralık’a kadar süren 16 günlük kampanya, dünya genelinde şiddetle mücadele için kullanılır.
2021 itibariyle Türkiye, İstanbul Sözleşmesi’nden çekildiğini duyurmuştur; bu karar kamuoyunda geniş tartışmalara yol açmıştır.
Birçok ülke hâlen sözleşmenin ilkelerine uygun politikalar üretmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sadece fiziksel şiddet mi bu kapsamda?
Hayır. Psikolojik, ekonomik, dijital, cinsel ve sosyal şiddet türleri de bu kapsam içindedir.

İstanbul Sözleşmesi aile yapısını tehdit eder mi?
Hayır. Sözleşme aile yapısına değil, aile içindeki şiddete karşıdır.

Türkiye’de hâlâ koruma yasaları var mı?
Evet, 6284 sayılı yasa hâlâ yürürlüktedir. Ancak İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılması, önleyici yaklaşımların zayıflamasına dair kaygılar yaratmıştır.