Kıbrıs Barış Harekatı
20 Temmuz
Kıbrıs Barış Harekatı Ne Zaman?
Kıbrıs Barış Harekâtı, 20 Temmuz 1974 sabahı başlamıştır. Her yıl 20 Temmuz tarihi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) Barış ve Özgürlük Bayramı olarak büyük törenlerle kutlanırken, Türkiye’de de bu tarihi zafer minnetle anılır.
Kıbrıs Barış Harekatı Nedir?
Kıbrıs Barış Harekâtı (kod adıyla Atilla Harekatı), Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Kıbrıs’ta yaşayan Türklerin can güvenliğini korumak ve Ada’daki anayasal düzeni yeniden tesis etmek amacıyla gerçekleştirdiği askeri müdahaledir. 1960 Garanti Antlaşması’ndan doğan haklarını kullanan Türkiye, bu harekatla Kıbrıs Türklerine yönelik sistematik saldırıları durdurmuş ve Ada’nın bugünkü siyasi coğrafyasının temellerini atmıştır.
Kökeni ve Tarihçesi: Neden Yapıldı?
Ada’da 1960’lı yıllardan itibaren EOKA gibi terör örgütlerinin “Enosis” (Kıbrıs’ı Yunanistan’a bağlama) hedefi doğrultusunda Türklere yönelik gerçekleştirdiği baskı ve katliamlar, 1974 yılında bardağı taşıran son damla ile zirveye ulaştı. 15 Temmuz 1974’te Yunanistan’daki askeri cuntanın desteğiyle Kıbrıs’ta yapılan darbe sonrası, dönemin Başbakanı Bülent Ecevit ve Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan liderliğindeki Türkiye Cumhuriyeti hükümeti, diplomatik temaslardan sonuç alınamaması üzerine harekat kararı aldı.
20 Temmuz sabahı başlayan denizden çıkarma ve havadan indirme operasyonları, 14 Ağustos’taki ikinci aşamayla başarıya ulaşmış ve Ada’nın kuzeyinde güvenli bir bölge oluşturulmuştur.
Nasıl Anılır ve Kutlanır?
Her yıl 20 Temmuz’da KKTC’de şafak nöbetleri tutulur, Türk Yıldızları gösteriler yapar ve Yavuz Çıkarma Plajı’nda anma törenleri düzenlenir. Türkiye’de ise şehitlikler ziyaret edilerek harekatın kahramanları dualarla anılır. Sosyal medyada bu tarihi günü yâd etmek isteyenler #KıbrısBarışHarekatı, #20Temmuz, #AyşeTatileÇıksın, #KKTC ve #KıbrısTürkTarihi etiketlerini kullanarak milli bilinci canlı tutarlar.
İlginç ve Önemli Bilgiler
- “Ayşe Tatile Çıksın”: Harekatın ikinci aşamasını başlatan efsanevi parola, dönemin Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in kızı Ayşe Güneş’in isminden gelmektedir. Cenevre görüşmelerinin başarısız olduğunu Ankara’ya bildirmek için bu şifreli cümle kullanılmıştır.
- Paraşütçü Komandolar: TSK, tarihindeki en büyük havadan indirme operasyonlarından birini bu harekatta gerçekleştirmiş; Kayseri ve Bolu’daki komandolar gökyüzünden Ada’ya inmiştir.
- Cengiz Topel: 1964 yılındaki uyarı uçuşları sırasında uçağı düşürülen ve esir alındıktan sonra şehit edilen ilk Türk hava harp şehidimiz Cengiz Topel’in anısı, 1974 harekatının itici güçlerinden biri olmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıbrıs Barış Harekâtı kaç gün sürdü?
Birinci harekat 20-22 Temmuz, ikinci harekat ise 14-16 Ağustos tarihlerinde gerçekleşmiştir. Toplamda iki aşamalı, kısa ama etkili bir operasyondur.
Yavuz Çıkarma Plajı nerededir?
Girne yakınlarında bulunan bu plaj, Türk ordusunun Ada’ya ilk ayak bastığı yerdir ve bugün anıtlarla korunan manevi bir öneme sahiptir.
Garantör ülkeler kimlerdir?
1960 Antlaşması’na göre Kıbrıs’ın garantörleri Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’tır.
Bir yanıt yazın